مىگرديد و كار آزمايش بر ملايكه هم آسان مىشد . ولى خداى سبحان ، آفريدگان خود را به بعضى چيزهايى ، كه از اصل آن بىخبرند ، مىآزمايد ، تا فرمانبرداران از نافرمانان جدا شوند و آنان را از لوث خودكامگى و گردنكشى پاك دارد و تكبر و خودپسندى را از آنان دور گرداند . پس ، از آن معاملت كه خداوند با ابليس كرد عبرت گيريد . آن همه اعمال نيكويش را باطل گردانيد و آن همه سعى و كوشش او را بىثمر ساخت . ابليس شش هزار سال خدا را عبادت كرد ، حال از سالهاى دنيا بود يا سالهاى آخرت كس نداند ، ولى يك ساعت تكبر ورزيد . بعد از ابليس چه كسى ممكن است كه از اين گونه نافرمانيها در برابر ذات احديت در امان ماند هرگز خداوند انسانى را به بهشت نمىبرد كه مرتكب عملى شده باشد كه ملكى را به سبب آن از بهشت رانده است . حكم او بر اهل آسمانها و مردم روى زمين يكسان است . و ميان خدا و هيچيك از بندگانش مصالحه اى نيست كه چيزى را كه بر همه جهانيان حرام كرده بر آن بنده مباح نموده باشد . پس ، اى بندگان خدا بترسيد از اين كه دشمن خدا شيطان شما را به بيمارى خود [ تكبر و خودپسندى ] دچار گرداند و به نداى خود شما را از جاى برانگيزد و سواران و پيادگان خود را به سر شما آورد . به جان خودم سوگند كه او تير تهديد در كمان رانده و كمانش را سخت كشيده است و از جايى نزديك بر شما تير مىبارد . و گفت : « اى پروردگار من چون مرا نوميد كردى . در روى زمين بديها را در نظرشان بيارايم و همگان را گمراه كنم . » ( 1 ) با اين سخن تير به تاريكى مىافكند ، تيرى كه هرگز به هدف نمىرسيد . ولى جماعتى از زادگان حميّت و قومى از متعصبان و سواركاران ميدان تكبر و جهالت سخنش را راست پنداشتند . تا آن گاه كه آن سركش و طاغى از ميان شما برپاى خاست و مطيع فرمان وى شد . شما در او طمع بستيد و در طمع خود پاى فشرديد تا آن وسوسه‌ها كه در دل داشتيد ، آشكار گرديد و استيلاى او بر شما نيرو گرفت و لشكرهاى خود بر سر شما كشيد ،

--> ( 1 ) . سورهء 15 ، آيهء 39 .